dernekler-kanunu-(dk)-(mulga-kanun-no-2908-95)
dernekler-kanunu-(dk)-(mulga-kanun-no-2908-95)
Dernekler Kanunu (DK) (MÜLGA KANUN NO: 2908/95)
Kanun No:1630 Kabul Tarihi:22.11.1972 R.G. Tarihi:02.12.1972 R.G. No:14379
Dernekler Kanunu (MÜLGA RGT: 07.10.1983 KANUN NO: 2908/95)
Kabul Tarihi:22.11.1972 RGT:02.12.1972 RG No:14379
BÖLÜM I: GENEL ESASLAR
Kapsamı
MADDE 1 - Kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere en az 7 kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmeleri suretiyle kurulan dernekler bu Kanun hükümlerine tabidir.
Dernek Kurma Hakkı
MADDE 2 - Dernek Kurma Hakkı
Medeni hakları kullanma ehliyetini haiz ve 18 yaşını bitirmiş bulunan herkes önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.
Ancak;
a) (İPTAL EDİLEN BENT RGT: 23.01.1973 RG NO: 14426 ANY. MAH. 04.05.1972 T. 1969/52 E. 1972/21 K.) (KOD 1)
b) Ağır hapis cezasına veya taksirli suçlar hariç olmak üzere beş yıldan fazla hapis cezasına mahkum olanlar ile, yüz kızartıcı suçlardan yahut bu Kanunla kurulması yasaklanan dernekleri kurmak veya idare etmek suçlarından birinden kesin olarak hüküm giymiş olanlar;
Dernek kuramazlar.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 1 / 25 Derneklerin Tüzel Kişilik Kazanması
MADDE 3 - Dernekler, tüzüklerinde dernek olarak kurulma isteğini açığa vurmak ve tüzüklerini kurulduğu yerin en büyük mülkiye amirine vermekle tüzel kişilik kazanırlar.
Kurulması Yasak Dernekler
MADDE 4 - Kurulması Yasak Dernekler
a) Türk Devletinin ülkesi ve milleti ve bölünmez bütünlüğünü bozmak,
b) Dil, ırk, sınıf, din ve mezhep ayırımına dayanarak nitelikleri Anayasa'da belirtilen Cumhuriyeti ortadan kaldırmak,
c) İnsan hak ve hürriyetini ortadan kaldırmak,
ç) Kanunlara, kamu düzeni veya genel ahlaka aykırı faaliyette bulunmak.
d) Bölge, ırk, sınıf. din veya mezhep esasına veya adına dayanarak herhangi bir bölgenin veya ırkın yahut sınıfın veyahut din veya mezhep saliklerinin diğerlerine hakim veya diğerlerinden imtiyazlı olmasını sağlamak,
e) Sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde tahakkümünü tesis etmek veya sosyal bir sınıfı ortadan kaldırmak, yahut memleket içinde müesses iktisadi veya sosyal temel nizamlardan herhangi birini devirmek veya Devlet siyasi ve hukuki nizamlarını topyekün yok etmek,
f) Devletin sosyal, iktisadi veya hukuki temel düzenini, kısmen de olsa din kurallarına dayandırmak veya siyasi yahut şahsi çıkar ve nüfuz sağlamak amacı ile her ne surette olursa olsun dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar etmek veya kötüye kullanmak,
g) Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sının 153 üncü maddesinde sayılan devrim kanunlarını kaldırmak, değiştirmek veya bu kanunlarla yasaklanan hususları ihya etmek,
h) Atatürk'ün şahsiyet ve faaliyetlerini yahut faturasını kötülemek veya küçük düşürmek,
ı) Belli bir siyasi partiyi desteklemek veya aleyhinde çalışmak, yahut siyasi partiler arasında işbirliği sağlamak, veyahut T.B.M.M. üyeliği veya mahalli idareler veya mahalle muhtarlık yahut ihtiyar heyeti seçimlerinde bir siyasi partiyi veya adaylarından birini veya birkaçını, veyahut bağımsız bir adayı veya adayları desteklemek veya önlemek yahut bunlar arasında işbirliği sağlamak,
j) Türkiye Devletinin şahsiyetini kötülemek veya küçültmek,
k) Suç işlemek veya suç işlemeyi teşvik yahut telkin etmek,
Amacını güden veya amacı birden fazla olan derneklerin kurulması yasaktır.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 2 / 25 Üniversite, fakülte, akademi ve bunlara bağlı enstitüler veya yüksek okullar ile sair her türlü resmi veya özel eğitim ve öğretim müesseselerinde birden fazla öğrenci derneği kurulamaz.
Bazı Adları Ve İşaretleri Kullanma Yasağı
MADDE 5 - Bazı Adları Ve İşaretleri Kullanma Yasağı
Derneklerin:
a) Bir siyasi partinin veya sendika. sendika federasyonu veya konfederasyonun yahut bu Kanunun 64 üncü maddesi gereğince mahkemece kapatılmalarına karar verilen bir dernek federasyon veya konfederesyonun adım veya bunları telmih eden adlan;
b) Kominist, anarşist, faşist, nasyonal -sosyalist veya aynı anlama gelen adları ve bunlara ait işaret, sembol veya benzerlerini;
Kullanmaları yasaktır.
Derneklerin her türlü toplantı ve faaliyetleri sırasında, dernek üyelerinin. dernekler için yukarıdaki (b) bendinde yasaklanan işaret, sembol ve benzerlerini kullanmaları yasaktır.
Uluslararası Faaliyet Yasağı
MADDE 6 - Uluslararası Faaliyet Yasağı
Bu Kanunun 10 ve 11 inci maddeleri hükümleri saklı kalmak üzere;
a) Uluslararası faaliyette bulunmak amaciyle dernek kurulamaz.
b) Türkiye'de kurulan dernekler, yurt dışında kurulmuş ulusal veya uluslararası dernek veya teşekküllere katılamaz.
c) Merkezi yurt dışında bulunan derneklerin Türkiye'de şubesi açılamaz.
BÖLÜM II: KURULUŞ DERNEK TÜZÜKLERİ
MADDE 7 - Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Bu tüzükte aşağıda gösterilen hususların belirtilmesi şarttır:
a) Derneğin adı ve merkezi,
b) Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için ne surette faaliyette bulunacağı,
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 3 / 25 c) Dernek kurucularının ad ve soyadları, meslek veya sanatları, ikametgahları ve uyrukları,
ç) Derneğe üye olma, üyelikten çıkma ve çıkarılmanın şartları ve şekilleri,
d) Dernek Genel Kurulunun kuruluş şekli, toplanma zamanı,
e) Genel Kurul görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve yeter sayıları,
f) Yönetim ve denetleme kurullarının ne surette seçileceği, asıl ve yedek üye sayısı, görev ve yetkileri,
g) Derneğin şubesi bulunup bulunmıyacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri ve dernek genel kurulunda şubelerin nasıl temsil edileceği,
h) Üyelerin, yılda 1.200 lirayı geçmemek üzere verecekleri aidat miktarı,
i) Derneğin iç denetim şekilleri,
j) Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği,
k) Derneğin feshi halinde malların tasfiye şekli,
1) Dernek organlarının teşkiline kadar dernek işlerini yürütmeye ve derneği temsile yetkili geçici yönetim kurulu üyelerinin ad ve soyadları ve ikametgahları.
Kuruluşu Bildirme
MADDE 8 - Her dernek kuruluşunu bir yazı ile kurulduğu yerin en büyük mülkiye amirine bildirmeye ve bu yazıya tüzüğünden 4 adedini eklemeye ve dernek ikametgahını belirtmeye mecburdur.
Birden çok illerde faaliyet gösterecek derneklerin tüzükleri mahalli mülkiye amirliğince bir hafta içinde İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Tüzüklerin İncelenmesi
MADDE 9 - Bir ilde faaliyette bulunacak derneklerin tüzükleri valiliklerce, birden çok ilde faaliyet gösterecek derneklerin tüzükleri ise İçişleri Bakanlığınca incelenir.
Tüzüklerde kanuna aykırılık veya noksanlık tespit edildiği takdirde bunların giderilmesi derneklerden yazı ile istenir. Bu istemin tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde Kanuna aykırılıklar düzeltilmez veya noksanlıklar giderilmezse derneklerin feshine dair hükümler uygulanır.
Ancak, Kanunun 4 üncü maddesiyle yasaklanmış amaçlarla kurulmuş ve tüzükleri valilikçe incelenmiş dernekler ilgili valiliğin, tüzükleri İçişleri Bakanlığınca incelenen dernekler İçişleri Bakanlığının istemesi üzerine dernek merkezinin bulunduğu yer
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 4 / 25 valisinin kararı ile faaliyetten alıkonulur. Bu halde keyfiyet bir hafta zarfında Cumhuriyet Savcılığına bildirilir. Faaliyetten alıkoyma kararı mahkemece aksine karar verilinceye kadar devam eder.
Tüzükte Kanuna aykırılık veya noksanlık bulunmaz yahut Kanuna aykırılık veya noksanlıklar 2 nci fıkrada belirtilen süre içerisinde giderilmiş bulunursa, tüzükleri inceleyen makam keyfiyeti derneğe yazı ile bildirir.
Türkiye'de Kurulan Derneklerin Yurt Dışındaki Faaliyetleri
MADDE 10 - Uluslararası beraberlik veya işbirliği yapılmasında fayda görülen hallerde:
a) Uluslararası faaliyette bulunma amacını güden derneklerin kurulması;
b) Mevcut derneklerin bu yönde faaliyette bulunması;
c) (a) ve (b) bentlerinde sözü geçen derneklerin yurt dışında şube açması veya yurt dışındaki benzer amaçlı dernek veya teşekküllere katılması;
Bakanlar Kurulunun iznine bağlıdır.
Yurt dışındaki bir dernek veya teşekküle katılmak istiyen dernekler, bu kuruluş statüsünü İçişleri Bakanlığına vermeye mecburdurlar.
Türkiye'deki derneklerin katıldığı veya işbirliği yaptığı yabancı dernek veya teşekküllerin, Kanunlarımıza veya ulusal çıkarlarımıza uymıyan yahut kuruluş amaçlarıyla bağdaşmıyan faaliyetlerde bulunması halinde, Türkiye'de kurulmuş derneğin bu dernek veya teşekküllerle olan ilişkilerine, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu karariyle son verilir.
Yurt Dışında Kurulan Derneklerin Türkiye'deki Faaliyetleri
MADDE 11 - Yurt dışında kurulan ve uluslararası beraberlik ve işbirliğini sağlamak amacını güden derneklerin:
a) Türkiye'de şube açmalarına ,
b) 10 uncu madde uyarınca kurulmalarına veya uluslararası faaliyette bulunmalarına Bakanlar Kurulunca izin verilen dernek, federasyon veya konfederasyonlara katılmalarına yahut işbirliğinde bulunmalarına;
Yapılan işbirliği ve yürütülen müşterek faaliyetlerin faydalı olacağına kanaat getirilmesi halinde, mütekabiliyet şartiyle, Dışişleri Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu karariyle izin verilebilir.
Yukarıdaki fıkrada söz konusu edilen derneklerin, kanunlarımıza veya ulusal çıkarlarımıza uymıyan yahut kuruluş amaçlariyle bağdaşmıyan faaliyetlerde bulunması halinde, açılmış şubelerin kapatılmasına veya verilen iznin geri alınmasına Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 5 / 25 MADDE 12 - Dernek tüzüğü, 9 uncu maddenin 4 üncü fıkrası gereğince yapılan tebliğden itibaren 15 gün içinde günlük bir gazete ile yayımlanır ve 2 nüshası dernek merkezinin bulunduğu yerin en büyük mülkiye amirine verilir.
Tüzüklerde ve dernek ikametgahında yapılan değişiklikler de aynı usule tabidir.
İlk Genel Kurul Toplantısı
MADDE 13 - Dernekler tüzüklerinin gazetede yayınlandığı günden itibaren altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını yapmak ve organlarını teşkil etmek zorundadırlar.
Bu zorunluluğa uyulmaması halinde derneklerin feshine dair hükümler uygulanır.
Dernek Kütüğü Ve Kayıt İşlemi
MADDE 14 - İçişleri Bakanlığında (Emniyet Genel Müdürlüğünde) ve her ilde, derneklerin kaydolunacağı (Dernekler kütüğü) tesis olunur.
Bakanlıktaki dernekler kütüğüne, bütün dernek, federasyon ve konfederasyonlar ile merkezleri yurt dışında bulunan derneklerin, Türkiye'de açılmış şubeleri kaydolunur.
İllerdeki dernekler kütüğüne merkezleri o il idari sınırları içinde bulunan dernek, federasyon ve konfederasyonlarla, merkezi başka illerde veya yurt dışında olan derneklerin o il sınırları içinde açılan şubeleri kaydolunur.
BÖLÜM III: ÜYELİK
Üye Olma Hakkı Ve Üyeliğin Sona Ermesi
MADDE 15 - (İPTAL EDİLEN DEYİM RGT: 23.01.1973 RG NO: 14426 ANY. MAH. 04.05.1972 T. 1969/52 E. 1972/21 K.) (KOD 1) herkes derneklere üye olabilir. Ancak, öğrenci olmıyanlar (İPTAL EDİLEN DEYİM RGT: 23.01.1973 RG NO: 14426 ANY. MAH. 04.05.1972 T. 1969/52 E. 1972/21 K.) (KOD 1) öğrenci derneklerine üye olamazlar.
Yabancıların derneklere üye olabilmeleri için, Türk vatandaşlarında aranan şartlardan başka, o yabancının Türkiye'de ikamet etme hakkına sahip bulunması da gereklidir. Fahri üyelik için ikamet şartı aranmaz.
Üyelik için yapılan müracaatları Dernek Yönetim kurulu en geç 30 gün içinde karara bağlar.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 6 / 25 Öğrenci derneği üyesi iken öğrencilik sıfatı sona erenlerle, derneklere üye olma hakkını kaybedenlerin, kayıtlı bulundukları derneklerdeki üyelikleri de sona erer. Bu durumların tespiti halinde üyelik kaydı Dernek Yönetim Kurullarınca silinir.
Üyelerin Hakları
MADDE 16 - Hiç kimse bir derneğe üye olmaya veya dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye istifa hakkına sahiptir.
Dernek üyeleri eşit haklara sahiptir. Dernek tüzüklerine bu eşitliği kısıtlayıcı veya bazı üyelere ayrıcalık tanıyan hükümler konulamaz.
Her üyenin genel kurulda bir oy hakkı vardır.
Fahri üyelerin oy hakkı yoktur. İstedikleri takdirde aidat verebilirler.
BÖLÜM IV: DERNEK ORGANLARI VE ŞUBELERİ
Dernek Organları
MADDE 17 - Her dernekte:
a) Genel kurul,
b) Yönetim Kurulu,
c) Denetleme Kurulu; teşkili zorunludur.
Dernekler, başka organlar da kurabilirler. Ancak bu organlara genel kurul ve denetleme kurulunun görev yetki ve sorumlulukları devredilemez.
Genel Kurul Toplantıları
MADDE 18 - Genel kurul:
a) Dernek tüzüğünde belli edilen zamanlarda olağan;
b) Yönetim ve denetleme kurullarının gerekli gördüğü hallerde yahut dernek üyelerinden beşte birinin yazılı isteği üzerine olağanüstü toplanır.
Olağan genel kurul toplantılarının azami iki yılda bir yapılması zorunludur.
Genel Kurul toplantıya yönetim kurulunca çağrılır.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 7 / 25 Denetleme kurulunun talebi veya dernek üyelerinin beşte birinin yazılı isteği üzerine yönetim kurulu genel kurulu bir ay içinde toplantıya çağırmazsa, denetleme kurulu veya toplantı isteğinde bulunan üyelerden birinin müracaatı üzerine mahalli sulh hukuk hakimi dernek üyeleri arasından üç kişilik bir heyeti, genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.
Çağırı Usulü
MADDE 19 - Yönetim kurulu, dernek tüzüğüne göre genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerin listesini düzenler. Genel kurula katılacak üyeler, en az on gün önceden, toplantının günü, saati, yeri ve gündemi iki gazete ile ilan edilmek suretiyle toplantıya çağrılır ve keyfiyet mahalli mülkiye amirine yazı ile bildirilir.
Toplantı geri bırakıldığı takdirde, üyeler ikinci toplantı tarihinden en az beş gün önceden, geri bırakılma sebepleriyle, toplantının günü, saati, yeri ve gündemi gazete ile ilan edilerek yeniden çağrılır ve durum mahalli mülki amire yazı ile bildirilir.
Genel kurul toplantısının birden fazla geri bırakılması caiz değildir.
Toplantı Yeri
MADDE 20 - Genel Kurul toplantıları dernek merkezinin bulunduğu yerden başka bir yerde yapılamaz.
Öğrenci dernekleri genel kurul toplantıları, resmi veya özel öğretim kurumlarında veya yurt binalarında yapılamaz.
Toplantı Yeter Sayısı
MADDE 21 - Genel kurul, dernek tüzüğüne göre genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerin yarıdan bir fazlasının huzuru ile toplanır.
İlk toplantıda yetersayı sağlanamazsa ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz; ancak bu ikinci toplantıya iştirak eden üye sayısı; dernek yönetim ve denetleme kurulları üye tam sayıları toplamının iki katından aşağı olamaz.
Toplantının Yapılış Usulü
MADDE 22 - Dernek genel kurul toplantıları, ilanda belirtilen ve mahalli mülkiye amirine
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 8 / 25 bildirilen gün, saat ve mahalde yapılır.
Genel Kurula katılacak üyeler, yönetim kurulunca düzenlenen listedeki adları hizasını imza ederek, toplantı yerine girerler.
21 inci maddede belirtilen yeter sayı sağlanmışsa, durum bir tutanakla tespit edilir. Ve toplantı yönetim kurulu başkanı veya görevlendireceği yönetim kurulu üyelerinden biri tarafından açılır.
Hükümet komiserinin toplantıya gelmemiş olması toplantının tehirini gerektirmez. Açılışı müteakip toplantıyı idare etmek üzere bir başkan, yeteri kadar başkanvekili ile katip seçilir.
Toplantının yönetimi Genel Kurul Başkanına aittir. Katipler toplantı tutanağını düzenler ve başkanla birlikte imzalar.
Toplantı sonunda, bütün tutanak ve belgeler Yönetim Kuruluna verilir.
Toplantıda Görülecek Hususlar
MADDE 23 - Genel Kurul toplantısında yalnız gündemde yer alan maddeler görüşülür. Ancak toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda biri tarafından görüşülmesi istenen hususların gündeme konulması zorunludur.
Genel Kurulun Görev Ve Yetkileri
MADDE 24 - Aşağıda yazılı hususlar Genel Kurulca görüşülüp karara bağlanır.
a) Dernek organlarının seçimi;
b) Dernek tüzüğünün değiştirilmesi;
c) Yönetim ve denetleme kurulları raporlarının görüşülmesi, yönetim kurulunun ibrası;
ç) Yönetim Kurulunca hazırlanan bütçenin görüşülüp aynen veya değiştirilerek kabulü;
d) Derneğe lüzumlu taşınmaz malların satın alınması veya mevcut taşınmaz malların satılması hususunda Yönetim Kuruluna yetki verilmesi;
e) Derneğin federasyona katılması veya ayrılması;
f) Derneğin uluslararası faaliyette bulunması, yurt dışındaki dernek veya teşekküllere üye olarak katılması yahut ayrılması;
g) Derneğin feshi;
h) Mevzuatta ve dernek tüzüğünde Genel kurulca yapılması belirtilen diğer görevlerin ifası.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 9 / 25 Yönetim Kurulu Teşkili Ve Görevleri
MADDE 25 - Yönetim kurulu, 3 asıl ve 3 yedek üyeden az olmamak üzere genel kurulca seçilir.
Yönetim kurulu aşağıdaki hususları yerine getirir.
a) Derneği temsil etmek veya bu hususta kendi üyelerinden bir veya birkaçına yetki vermek.
b) Dernek şubelerinin açılmasına karar ve şube kurucularına yetki vermek,
c) Derneğin gelir ve gider hesaplarına ilişkin işlemleri yapmak ve gelecek döneme ait bütçeyi hazırlayarak genel kurula sunmak,
ç) Dernek tüzüğünün ve mevzuatın kendisine verdiği diğer işleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
Yönetim Kurulunun Yedek Üyelerle Tamamlanamaması
MADDE 26 - Yönetim kurulu üye sayısı, boşalmalar sebebiyle yedeklerin de getirilmesinden sonra, üye tamsayısının yarısından aşağı düşerse, genel kurul, mevcut yönetim kurulu üyeleri veya denetleme kurulu tarafından bir ay içinde toplantıya çağırılır. Çağrının yapılmaması halinde dernek üyelerinden birinin başvurması üzerine mahalli sulh hukuk hakimi dernek üyeleri arasından seçeceği üç kişiyi bir ay içinde genel kurulu toplamakla görevlendirir.
Denetleme Kurulu Teşkili Ve Görevleri
MADDE 27 - Denetleme kurulu, üç asıl ve üç yedek üyeden az olmamak üzere genel kurulca seçilir.
Bu kurul, denetleme görevini, dernek tüzüğünde tespit edilen esas ve usullere göre yapar ve sonuçları bir rapor halinde genel kurula sunar.
Organlara Seçilenlerin İdareye Bildirilmesi
MADDE 28 - Genel kurulca yapılan seçimi takip eden yedi gün içinde yönetim kurulu başkanı tarafından, yönetim ve denetleme kurulları asıl ve yedek üyelerinin ad ve soyadları meslekleri ve adresleri, dernek merkezinin bulunduğu yerin en büyük mülkiye amirine bildirilir.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 10 / 25 Şubelerin Kuruluşu
MADDE 29 - Dernekler, tüzüklerinde belirtilmiş olmak kaydiyle gerekli görülen yerlerde şube açabilirler.
Dernek yönetim kurulunca yetkili kılınan en az 3 kişi tarafından şubenin açılacağı yerin en büyük mülkiye amirine yazılı müracaat yapılır.
Bu yazıda kurucuların adı, soyadı, meslek veya sanatları, ikametgahları ve uyruklukları ile şube merkez adresinin bildirilmesi ve yazıya dernek tüzüğünden 2 örnek ile yetki belgelerinin eklenmesi şarttır.
Şube kurucularının şubenin açılacağı yerde en az 6 aydan beri ikamet etmeleri şarttır.
Şubelerin Organları
MADDE 30 - Şube organları:
a) Genel kurul,
b) Yönetim Kurulu,
c) Denetleme Kurulu veya denetçiden ibarettir.
Bu organların görev ve yetkileri dernek tüzüğünde gösterilir.
Şubelerin Tabi Olacağı Hükümler
MADDE 31 - Dernek şubeleri hakkında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Ancak;
a) Şube genel kurulunun toplantısına ait ilan, gazete yerine mahalli imkan ve vasıtalardan yararlanmak suretiyle de yapılabilir.
b) Şube genel kurulları, olağan toplantılarını merkez genel kurulu toplantısından en az 15 gün önce bitirmek zorundadırlar.
BÖLÜM V: FEDERASYONLAR VE KONFEDERASYONLAR
Kuruluş
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 11 / 25 MADDE 32 - Federasyonlar, kuruluş amaçları aynı olan en az 2 derneğin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatiyle bir araya gelmeleri; konfederasyonlar kuruluş amaçları aynı olan en az 2 federasyonun üye sıfatiyle bir araya gelmeleri suretiyle kurulur. Bunlar hakkında da bu kanun hükümleri uygulanır.
Dernekler federasyon, federasyonlar da konfedarasyon biçiminden başka şekilde örgütlenemezler.
Tüzükler
MADDE 33 - Her federasyon ve konfederasyonun bir tüzüğü bulunur.
Bu tüzükte; 7 inci maddenin (a, b, ç, d, e, f, i, j, k, 1) fıkralarında gösterilen hususlardan başka:
a) Kuruluşa vücut veren dernek veya federasyonların adları, merkezleri ve ikametgahları ile,
b) Üyelerin kuruluşa ödeyecekleri katılma paylarını belirten hükümler de bulunur.
Tüzel Kişilik Kazanma
MADDE 34 - Federasyon ve konfederasyonlar tüzüklerinden dört nüshasını bir yazıya ekli olarak mahalli mülkiye amirine vermekle tüzel kişilik kazanırlar.
Bu yazıya, ayrıca, federasyonu teşkil eden derneklerle, konfederasyonu vücuda getiren federasyonlar genel kurullarınca, katılma hakkında alınmış olan kararların iki örneği eklenir.
Tüzüklerle, genel kurul karar örnekleri İçişleri Bakanlığına gönderilir ve bunlar üzerinde 9 uncu maddeye göre gerekli işlem yapılır.
BÖLÜM VI: YASAK VEYA İZNE BAĞLI FAALİYETLER
Yasak Faaliyetler
MADDE 35 - I. Dernekler:
a) Tüzüklerinde gösterilen amaç dışında herhangi bir faaliyette bulunamazlar.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 12 / 25 b) Rejim, doktirin veya ideolojileri itibariyle kanunların yasak ettiği amaç veya faaliyetleri benimseyen bir Devleti, bir partiyi, bir tüzel kişiliği, topluluğu veya bu amaç ve faaliyetleri benimseyen ölü veya yaşayan kişileri; övmek maksadiyle toplantı ve yayın yapamazlar. Bunlar adına yardım toplayamaz vesair faaliyetler gösteremezler.
c) Silahlı Kuvvetler hizmetleri ve Silahlı Kuvvetler personelinin bütün hakları ile ilgili kanuni hükümlerin uygulanmasına veya yeni hükümler konmasına dair faaliyette bulunamazlar.
II. a) Dernek yöneticileri derneği temsilen dernek amaçlarına uymayan toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılamaz veya beyanda bulunamazlar ve dernek mensuplarını da bu yolda harekete teşvik edemezler.
b) Öğrenci dernekleri, her ne şekilde olursa olsun siyasi amaçlarla kurulamazlar. Öğrenci dernekleri ancak, kuruldukları eğitim ve öğretim kurumuna kayıtlı öğrenciler tarafından, o kurumun öğrencilerinin, beden ve ruh sağlıklarının korunması, beslenme, çalışma, dinlenme ve boş zamanlarının değerlendirilmesi gibi, sosyal veya eğitim ve öğretimle ilgili ihtiyaçlarını karşılamak, öğrencileri kurum idaresi ve diğer kuruluşlar nezdinde temsil etmek amaciyle kurulabilir.
Öğrenci dernekleri hiçbir şekil ve suretle siyasi veya öğrencilikle ilgisi olmayan faaliyette bulunamazlar.
Savunma Ve Sivil Savunma Hizmetlerine Hazırlayıcı Faaliyette Bulunma Yasağı
MADDE 36 - Dernekler, askerliğe, savunma ve sivil savunma hizmetlerine hazırlayıcı öğretim ve eğitim faaliyetlerine girişemezler veya üyeleri için özel kıyafet veya üniforma yahut kolbağı veya benzer işaretler ihdas edemezler.
(İPTAL EDİLEN FIKRA RGT: 23.01.1973 RG NO: 14426 ANY. MAH. 04.05.1972 T. 1969/52 E. 1972/21 K.) (KOD 1)
Silah Bulundurma Yasağı
MADDE 37 - Derneklerin merkez ve şubelerine veya bunlara bağlı müessese veya eklentilerinde her nevi silah veya patlayıcı madde yahut tecavüz veya müdafaada kullanılan her türlü kesici veya delici veya bereleyici alet veyahut yakıcı veya aşındırıcı yahut yaralayıcı ecza ve diğer her türlü zehir veya gazların bulundurulmaları yasaktır.
Ancak, avcılık ve spor derneklerinde meşguliyetlerinin gerektirdiği ve 36 ncı maddede yazılı faaliyetlerde bulunmasına izin verilmiş olan derneklerde de eğitim ve öğretim için gerekli olan silahların sağlanması ve bulundurulmasına İçişleri bakanlığınca izin verilebilir. İzin belgesinde silahların cinsi, niteliği ve miktarı açıkça belirtilir.
Yabancı Dernek Ve Kuruluşlarla Temas
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 13 / 25 MADDE 38 - Dernek, federasyon veya konfedarasyonların yabancı ülkelerdeki dernek ve kuruluşların üyelerini Türkiye'ye davet etmesi veya yabancı derneklerin davetlerine uyarak üyelerini veya temsilcilerini yurt dışına göndermesi Dışişleri Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca verilecek izne bağlıdır.
Bildiri Yayınlama
MADDE 39 - Dernekler, dernek şubeleri ve derneklerin teşkil ettiği federasyon ve konfederasyonlar, yetkili organlarınca karar verilmeden bildiri, beyanname veya benzeri yayımlar yapamazlar.
Yukarıdaki fıkrada belirtilen kuruluşlar adına yayımlanacak bildiri, beyanname veya benzeri yayınlarda, bu konuda alınan kararı tasvibeden üyelerin veya o kuruluşun yetkili organlarınca tayin ve tesbit edilen kişi veya kişilerin adı, soyadı ve imzalarının bulunması şarttır.
Yayımlanacak bildiri, beyanname veya benzeri yayımların ve bu konuda alınan kararın bir nüshasının, yayımın ihbarı maksadiyle, alındı belgesi karşılığında mahalli Cumhuriyet Savcılığına, diğer nüshasının da aynı gün mahalli mülkiye amirliğine verilmesi zorunludur.
(İPTAL EDİLEN FIKRA RGT: 23.01.1973 RG NO: 14426 ANY. MAH. 04.05.1972 T. 1969/52 E. 1972/21 K.) (KOD 1)
Yukarıdaki hükümler siyai partiler hakkında uygulanmaz.
BÖLÜM VII: DERNEKLERİN DENETİMİ
Genel Denetim
MADDE 40 - Derneklerin işlemleri, defterleri, hesapları ve faaliyetleri İçişleri Bakanlığınca veya dernek merkezi veya şubesinin bulunduğu yerin en büyük mülkiye amiri tarafından bizzat veya görevlendireceği memurlar aracılığı ile dernek, merkez, müessese veya eklentilerinde her zaman denetlenebilir.
Bu denetleme, derneğin amaciyle ilgili bulunan bakanlık veya bakanlıklar tarafından da yapılabilir.
Denetleme sırasında görevli memurlar tarafından istenecek her türlü defter, belge ve işlemli yazıların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi zorunludur.
Mali Denetim
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 14 / 25 MADDE 41 - Dernek hesapları ve hesaplarla ilgili belge ve defterler, en az üç yılda bir, Maliye müfettişleri veya mahalli mülkiye amiri tarafından görevlendirilecek memurlar tarafından denetlenir.
İdare Ve Kolluk Kuvvetlerinin Yetkisi
MADDE 42 - Kolluk kuvvetleri derneklerin merkez ve şubelerinin yönetim yerleri, müesseseleri ve her çeşit eklentilerine mahalli mülkiye amirinin yazılı emriyle her zaman girebilirler.
Bu şekilde girilen yerlerde:
- Yanında veli veya vasisi olmadan 18 yaşından küçüklerin bulunduğu (Yanında veli veya vasisi olsun olmasın 18 yaşından küçüklerin girmesine mahalli mülkiye amirinin yazılı izniyle müsaade olunan yerler hariç);
- Fuhuş yapıldığı, kumar oynandığı veya genel ahlaka aykırı harekette bulunulduğu;
- Uyuşturucu maddelerin herhangi birinin kullanıldığı;
- Kanunların bulundurulmasını yasakladığı alet veya maddelerin bulunduğu veya kanunen suç sayılan faaliyette bulunulduğu;
- Suçlulara yataklık edildiği;
- mahallin en büyük mülkiye amirinin izni olmadan alkollü içki kullanıldığı; Tesbit edilmesi halinde Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8 inci maddesi hükümleri uygulanır.
Fesih
MADDE 43 - 1. Genel kurul karariyle fesih;
Dernek genel kurulu, her zaman, derneğin feshine karar verebilir. Feshe karar verebilmek için tüzüğe göre, genel kurula katılma hakkına sahip olan üyelerin en az üçte ikisinin toplantıya katılması şarttır.
Bu suretle çoğunluk elde edilemezse, 2 nci defa toplanmak için 19 uncu maddeye göre üyeler çağrılır. Bu çağrı üzerine toplanacak üyeler sayısı ne olursa olsun fesih konusu görüşülebilir. Fesih hakkındaki kararlar, hazır bulunan üyelerin üçte iki çoğunluğu ile alınır.
Derneğin feshi, yönetim kurulu tarafından 5 gün içinde en büyük mülkiye amirine yazı ile bildirilir.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 15 / 25 2. Mahkeme kararı ile fesih;
a) 9 uncu madde gereğince yetkili mercilerce yapılan yazılı isteme rağmen, 30 gün içinde dernek tüzüğündeki noksanlıklar tamamlanmaz veya kanuna aykırılıklar giderilmezse,
b) 13 üncü maddede belirtilen süre içinde dernek genel kurulu toplanmaz veya kanunen teşkili zorunlu organlar seçilmezse,
c) Olağan genel kurul toplantısı üstüste iki defa yapılmazsa,
Dernek merkezinin bulunduğu yer mülkiye amirinin yazılı bildirisi ve Cumhuriyet Savcılığının talebi üzerine Asliye Hukuk mahkemesince derneğin feshine karar verilir. Bu konuda açılan davaların duruşmaları Cumhuriyet savcılarının huzuru ile yapılır.
İnfisah
MADDE 44 - Dernekler aciz haline düştüğü veya yönetim kurulunun tüzük gereğince kurulmasına imkan kalmadığı yahut 21 inci maddede belirtilen yeter sayının bulunamaması sebebiyle üst üste iki olağan genel kurul toplantısının yapılamadığı hallerde infisah eder. İnfisah halinin tesbiti dernek merkezinin bulunduğu yerin en büyük mülkiye amirinin karariyle olur.
Kapatma Veya Faaliyetten Alıkonulma
MADDE 45 - Bu kanunda ve diğer kanunlarda gösterilen hallerde dernekler, federasyon veya konfederasyonlar temelli olarak ancak mahkeme kararı ile kapatılabilir.
Mahkeme, davanın her safhasında talep üzerine veya resen dernek federasyon veya konfederasyonların her türlü faaliyetlerini yasaklıyabilir.
Ancak, Devletin ülkesi ve milleti ile bütünlüğünün, milli güvenliğin kamu düzeninin ve genel ahlakın korunması bakımından gecikmesinde sakınca bulunan hallerde dernek, federasyon veya konfederasyonlar ilgili valiliğin gerekçeli kararı ile faaliyetten alıkonulabilir. Alıkonma kararı derneklerin şubeleri için de geçerlidir. Bir derneğin yalnız şubesi için alınan faaliyetten alıkonulma kararı sadece o şube için uygulanır; şubenin bağlı bulunduğu derneği etkilemez.
Faaliyetten alıkonulan dernek, federasyon veya konfederasyonlar hakkında, bu kararı gerekli kılan hallerden dolayı derhal başlıyan soruşturma en kısa zamanda sonuçlandırılarak, mahalli Cumhuriyet Savcılığınca; dava açıldığı takdirde, görevli mahkemeye; dava açılmasına mahal görülmediği takdirde mahalli asliye ceza mahkemesine intikal ettirilir. Faaliyetten alıkonma kararı, aksine karar verilmediği sürece geçerli olur. Ancak mahkeme, dernek, federasyon veya konfederasyonun kapatılmamasına karar verdiği takdirde, bu karar, hüküm tarihinde yürürlükten kalkar.
Asliye ceza mahkemesi gerekli gördüğü takdirde duruşma yapmaksızın dosya üzerinde inceleme yaparak da karar verebilir. Faaliyetten alıkonulan dernek, federasyon ve
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 16 / 25 konfederasyonların maddi vs hukuki varlıklarının korunması için mahalli sulh mahkemesince kayyım tayin edilir.
Tasfiye
MADDE 46 - Feshedilen veya münfesih hale düşen derneklerin, mal ve paralarının tasviyesi, dernek tüzüklerinde gösterilen esaslara göre yapılır.
Mahkemece kapatılan derneklerin bütün para ve malları Hazineye intikal eder. Tasviye ve intikal, Hükümet Komiseri ve Maliye temsilcisinin gözetiminde yapılır. Bu işlemlere fesih, infisah vs kapatılmanın kesinleştiği tarihten itibaren başlanır.
Fesih, infisah veya kapatılmasına karar verilen derneklerin para ve mallarının tasviye ve intikal işlemlerinin tamamlanmasını müteakip, bu derneklerin "Dernekler Kütüğü"ndeki kayıtları faaliyetleri bir il sınırı içinde bulunanlar için mahallin en büyük Mülkiye Amiri, birden ziyade ilde faaliyette bulunanlar için de İçişleri Bakanlığının onayı ile silinir.
Öğrenci Dernekleri Organlarında Görev Alma Yasağı
MADDE 47 - Ayrı öğretim müesseselerinde olsa bile iki yıl (Sömestr usulü uygulanan fakülte, akademi, enstitü veya yüksek okullarda bu müddete tekabül eden sömestr adedi kadar) sınıfta kalan veya bulundukları öğretim müessesesini normal bitirme senesinden iki sene sonrasına kadar bitirmemiş olan öğrenciler, öğrenci derneklerine başkan olamaz, yönetim ve denetleme kurulları ile diğer organlarında görev alamaz, dernek adına öğrenci temsilciliğine seçilemezler.
Seçildikten sonra yukarda belirtilen hallere düşenlerin daha önce iktisabettikleri sıfatları zail olur.
BÖLÜM IX: ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
Kamu Yararına Çalışma Niteliği
MADDE 48 - Bir derneğin kamu yararına çalışan derneklerden sayılabilmesi için:
a) Derneğin en az bir yıldan beri faaliyette bulunması,
b) Derneğin, amaç ve bu amacı gerçekleştirmek için giriştiği faaliyet sonuçları bakımından ülke çapında yararlı olduğu hakkında kanaat?vermesi şarttır.
Kamu Yararına Çalışma Kararının Verilmesi Ve Gerektiğinde Geri Alınması Usulleri
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 17 / 25 MADDE 49 - Bir derneğin kamu yararına çalışan derneklerden sayılması ilgili bakanlıkların görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının teklifi, Danıştay Genel Kurulunun kararı ve Bakanlar Kurulunun tasdikine bağlıdır.
Bu konudaki dosya İçişleri Bakanlığınca hazırlanır, bunun için dernekler aşağıdaki belgeleri, İçişleri Bakanlığına gönderilmek üzere, dernek merkezinin bulunduğu valiliğe verirler.
a) Dernek tüzüğünün son şekli,
b) Tüzüğün ilan edildiği gazete,
c) Dernek üyeleri sayısı ve üye aidatının geçmiş yıla ait yıllık tahakkuk ve tahsil miktarı,
ç) Derneğin şubelerinin sayısı, bulunduğu yerler ve bağlı kuruluşlarının miktar ve cinsleri,
d) Derneğin kamu yararı yönünden, faaliyeti, yaptığı hizmetler ve gelecekte yapılması düşünülen işler hakkında rapor,
e) Son yıla ait mali bilanço,
f) Derneğin menkul ve gayrimenkul varlığının listesi,
g) Kamu yararına çalışan derneklerden sayılması için dernek genel kurulunun aldığı karar.
Yukardaki fıkralar hükümlerine göre haklarında (Kamu yararına çalışan dernek) kararı alınmış bulunan dernekler, gerek olağan denetimlerde, gerek yaptırılacak özel denetimlerde, amaç ve faaliyetleri bakımından (Kamu yararına çalışan dernek olma) niteliklerini kaybettikleri tesbit olunursa, kamu yararına çalışan derneklerden olduğu yolundaki karar, birinci fıkradaki usule uyularak kaldırılabilir.
Dernek Gelirleri
MADDE 50 - Derneklerin gelir kaynakları:
a) Üye aidatı,
b) Dernekçe tertiplenen balo, eğlence, müsamere, konser, spor müsabakası ve konferans gibi faaliyetlerden sağlanan gelirler,
c) Dernekçe tertiplenen piyango gelirleri,
d) Dernek mamelekinden elde edilen gelirler,
e) Bağış ve yardımlar.
Kamu yararına çalışan dernekler dışında kalan dernekler siyasi partilerden veya onlara bağlı teşekküllerden yahut işçi veya işveren meslek teşekküllerinden herhangi bir suretle
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 18 / 25 maddi yardım kabul edemezler.
Genel ve katma bütçeli dairelerle, mahalli idareler, İktisadi Devlet Teşekkülleri ile bunlara bağlı müesseseler ve sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait kuruluşlar ancak kamu yararına çalışan derneklere yardım yapabilirler.
Derneklerin dış ülkelerdeki gerçek veya tüzel kişilerden yahut diğer kuruluşlardan yardım alması İçişleri Bakanlığının izni ile olur.
Defter Ve Kayıtlar
MADDE 51 - Dernekler aşağıda yazılı defterleri tutarlar:
a) Üye kayıt defteri: Derneğe girenlerin kimlikleri, derneğe giriş tarihleri, aylık veya yıllık aidat taahhütleri bu deftere yazılır.
b) Karar defteri: Yönetim Kurullarının kararları tarih ve sayı sırasıyla bu deftere yazılır ve kararların altı üyelerin imzası ile tasdik olunur.
c) Gelen ve giden evrak defteri: Gelen ve gönderilen evrak tarih ve sayısiyle bu deftere kaydolunur. Gelen evrakın asılları ve giden evrakın kopyaları dosyalarında saklanır.
ç) Gelir ve gider defteri: Dernek namına alınan bütün paraların alındıkları ve harcanan paraların da verildikleri yerler açık ve düzenli olarak bu defterde gösterilir.
d) Bütçe, kesinhesap ve bilanço defteri.
Dernek gelirleri dip koçanlı ve sıra numaralı makbuzlarla alınır ve giderler sarf belgeleriyle yapılır.
Bu maddede sayılı defterlerin Noterden tasdikli olması şarttır.
Taşınmaz Mal Edinme
MADDE 52 - Dernekler, ikametgahları ile amaç ve faaliyetleri için gerekli olanlardan başka, taşınmaz mallara sahip olamazlar. Bağış ve vasiyet yoluyla kendilerine intikal eden taşınmaz malları dernekler İçişleri Hakanlığının belli edeceği süre içinde paraya çevirmeye mecburdurlar.
Bakanlar Kurulu, bazı derneklere; ihtiyaçlardan fazla taşınmaz mala sahip olma yetkisi verebilir.
İzne Tabi Dernek Adları
MADDE 53 - Dernekler adlarında, (Türk), (Türkiye); [Milli), (Cumhuriyet) ve (Atatürk)
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 19 / 25 kelimeleri ile bunların baş veya sonlarına getirilen eklerle teşkil edilecek kelimeleri Bakanlar Kurulu Kararı ile kullanabilirler.
Öğrenci dernekleri, kuruldukları fakülte, akademi ve bunlara bağlı enstitüler ve yüksek okullar ile diğer yüksek okullar ve her türlü resmi ve özel eğitim öğretim müesseselerinin ismini alırlar.
Bu adlarla, her ne suretle olursa olsun başkaca dernek kurulamaz.
Dernek Faaliyetlerine Yasak Olan Yerler
MADDE 54 - Öğrenci derneklerinin merkez ve şubeleri ile çeşitli faaliyet kollarına ait idare yerleri; üniversite; fakülte, akademi ve bunlara bağlı enstitü ve yüksek okullarla, sair her türlü resmi ve özel eğitim ve öğretim müesseseleri veya yurt binaları yahut müştemilatında açılamaz.
Her çeşit derneklerin, kamu hizmeti yapılan yerlerle eğitim ve öğretim müesseselerinde yapacakları toplantı ve diğer faaliyetleri, müessesenin yetkili makamının muvefakati ile mülki idare amirinin iznine bağlıdır.
Hükümet Komiserinin Tayini
MADDE 55 - Mahallin en büyük mülkiye amiri genel kurul toplantılarında hazır bulunmak üzere, hakim, savcı veya bir sınıftan sayılanlar ile adliye memurları, askeri şahıslar, emniyet ve jandarma mensupları dışından bir memuru Hükümet komiseri olarak tayin edebilir. Komisere lüzumu halinde yeteri kadar yardımcı verilebilir.
Hükümet Komiserinin Görev Ve Yetkileri
MADDE 56 - Hükümet komiserinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Genel Kurul çağrısının usulüne uygun yapılıp yapılmadığını incelemek,
b) Tüzüğüne göre toplantıya katılacaklara ait liste üzerinde işaret konularak toplantıya katılanları tesbit etmek,
c) Toplantının mevzuat, dernek tüzüğü ve gündem esaslarına uygun cereyan edip etmediğini tesbit etmek ve göreceği aykırı haller için kongre başkanlık divanını uyarmak,
d) Toplantı güvenliğinin sağlanması ve toplantının sükun içinde geçmesi için kolluk kuvvetlerinden her türlü yardımı istemek,
e) (İPTAL EDİLEN BENT RGT: 23.01.1973 RG NO: 14426 ANY. MAH. 04.05.1972 T. 1969/52 E. 1972/21 K.) (KOD 1)
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 20 / 25 f) Gerektiğinde toplantının safahatını, teknik ses alma cihazları, fotoğraf ve film makinaları gibi araçlarla tesbit etmek.
Kanuna Veya Tüzüğe Aykırı Hallerin Yargı Mercilerine İntikali
MADDE 57 - Hükümet komiseri veya mahallin en büyük mülkiye amiri, toplantının kanuna veya dernek tüzüğüne aykırı şekilde yapıldığını tesbit ettiği takdirde durumu 24 saat içinde mahalli Cumhuriyet Savcılığına bildirir.
Hükümet Komiserine Verilecek Ücret
MADDE 58 - Hükümet komserine verilecek ücretin miktarı İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca müştereken tesbit olunur vs bu ücret İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
Özel Durumlar
MADDE 59 - Türkiye Kızılay Derneği, uluslararası anlaşmalarla tayin edilen nitelik ve duruma göre düzenlenen ve Bakanlar Kurulunca onaylanmış olan Tüzüğüne ve özel kanunların verdiği görev ve yetkilere göre yönetilir.
Türk Hava Kurumu ve Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu, Bakanlar Kurulunca onaylanmış tüzüklerine ve kanunların verdiği görev ve yetkilere göre yönetilir.
Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Kurdukları Dernekler
MADDE 60 - Yurt dışında Türk vatandaşları tarafından kurulacak derneklerin tüzüklerinin tasdikli iki nüshasının ve yönetim kurulu ile dernek üyelerinin kimliklerini gösterir bir listenin, İçişleri Bakanlığına gönderilmek üzere, derneğin bulunduğu yerdeki ve yoksa en yakındaki Türk konsolosluklarına bir ay içinde verilmesi zorunludur.
Bu dernekler, yönetim kurulunda vukubulacak değişiklikleri ve yeni girecek üyelerin kimliklerini de aynı usule göre bildirirler.
Türk vatandaşları tarafından yurt dışında bu kanunla yasaklanmış amaçlarla dernek kurulamaz ve Türk vatandaşları bu kabil derneklere üye olamazlar.
Dernekler Bürosu
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 21 / 25 MADDE 61 - Her ilde ve İçişleri Bakanlığında (Emniyet Genel Müdürlüğünde) bir dernekler bürosu kurulur.
Büronun kuruluşu, personeli, görev ve yetkileri 14 üncü madde gereğince tesisi öngörülen dernek kütüklerinin şekil ve düzenleme ve kayıt usulleri İçişleri Bakanlığınca yapılacak bir yönetmelikle belli edilir.
Muhakeme Usulü
MADDE 62 - Bu kanunla ilgili olarak hukuk mahkemelerinde bakılacak davalar acele olarak görülür.
Bu kanun hükümlerine muhalefetten cezai takibatı gerektiren hallerde meşhut suçların muhakeme usulüne dair olan kanunun I inci maddesinin (A) bendinde yazılı mahal dışında vukubulsa dahi failleri hakkında 3005 sayılı Kanuna göre soruşturma ve takibat icra olunur.
Cumhuriyet savcıları 3005 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında yazılı müddetle bağlı kalmaksızın bütün delilleri toplıyarak kamu davası ikame ederler.
BÖLÜM X: CEZA HÜKÜMLERİ
MADDE 63 - Bu kanunun 2 nci maddesinin (a) ve (b) bentleri gereğince dernek kurma hakkına sahip olmadıkları halde dernek kuranlar bin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır (İPTAL EDİLEN KURAL RGT: 23.01.1973 RG NO: 14426 ANY. MAH. 04.05.1972 T. 1969/52 E. 1972/21 K.) (KOD 1)
MADDE 64 - Bu kanunun 4 üncü maddesinde kurulması yasak dernekleri kuranlar veya bu yolda yönetenler veya 35 inci maddenin I No.lu fıkrasının (b) bendine aykırı harekette bulunan dernek yöneticileri, hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin liradan beş bin liraya kadar ağır para cezası hükmolunur ve her halde derneğin kapatılmasına karar verilir.
60 ıncı maddenin son fıkrasına aykırı hareket edenler; Türkiye'de bulunduğu takdirde, Türk Ceza Kanununun 5 inci maddesinin (I) inci fıkrasındaki ceza hadleri nazara alınmaksızın, haklarında yukarıdaki fıkrada yazılı ceza hükmolunur.
MADDE 65 - Kanunun 5 inci maddesinin (a) veya (b) bentlerine aykırı hareket eden dernek yöneticileri hakkında fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur ve derneğin kapatılmasına da karar verilir. 5 inci maddenin son fıkrasına aykırı hareket eden dernek üyeleri hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde altı aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 22 / 25 Kanunun 6 ncı maddesine aykırı harekette bulunan derneklerin kurucu ve yöneticileri ile, 35 inci maddenin I No.lu fıkrasının (a), [c) bentlerine ve aynı maddenin II No.lu fıkrasının (a) veya [b) bentlerine aykırı faaliyette bulunan derneklerin yöneticileri altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. II No.lu fıkranın (b) bendine göre karar verilmesi halinde derneğin kapatılmasına da karar verilir.
MADDE 66 - Kanunun 12 nci maddesinde sözü edilen, ilan mecburiyetini yerine getirmeyenler veya 28 inci maddede gösterilen bildirimi süresi içinde yapmıyanlar hakkında, bin liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Genel kurul toplantılarını kanun ve tüzüklerine aykırı olarak yapan dernek yöneticileri hakkında fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, ikibinliraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Gerektiğinde, kanun ve tüzüğe aykırı yapılan genel kurul toplantılarının iptaline de mahkemece karar verilebilir.
MADDE 67 - Kanunun 20 nci maddesine aykırı olarak dernek genel kurulunu başka bir yerde toplayan yönetim kurulu üyeleri veya yetkili kılınan diğer kurul veya şahıslarla, maddenin ikinci fıkrasında belirtilen yerlerde toplantı yapanlar veya buna müsaade edenlere üç aydan altı aya kadar hapis cezası verilir.
54 üncü maddede yasaklanan yerlerde dernek merkez veya şubelerini açan veya izinsiz faaliyet gösteren yöneticilerle, buna müsaade eden veya bu hal ve faaliyetlerden bilgisi olduğu halde keyfiyeti kanuni mercilere derhal haber vermiyen yetkililer de, yukarıdaki fıkra uyarınca cezalandırılır.
MADDE 68 - İzin almaksızın 36 ncı maddeye aykırı faaliyette bulunan dernek yöneticileri altı aydan bir yıla kadar hapis ve bin liradan iki bin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
MADDE 69 - Kanunun 37 nci maddesinin birinci fıkrasına aykırı harekette bulunanlar, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.
MADDE 70 - Bu kanunun 38 inci maddesiyle 39 uncu maddesinin birinci fıkrasına aykırı hareket edenler ve 39 uncu maddenin 2. 3 ve 4 üncü fıkrasıyla 40 ıncı maddesinin 3 üncü fıkrası ve 52 nci maddedeki mecburiyetleri yerine getirmeyenler hakkında bir aydan altı aya kadar hapis cezası hükmolunur. (İPTAL EDİLEN KURAL RGT: 23.01.1973 RG NO: 14426 ANY. MAH. 04.05.1972 T. 1969/52 E. 1972/21 K.) (KOD 1)
MADDE 71 - Kanunun 47 nci maddesinde yasaklanan durumları bilerek iktisap edenlere veya iktisap ettiğini öğrendiği halde bir hafta içinde istifa etmeyenlere 500 liradan 1000 liraya kadar ağır para cezası verilir.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 23 / 25 MADDE 72 - Kanunun 50 nci maddesine aykırı olarak dernek, federasyon veya konfederasyonlara yardım eden özel veya resmi tüzel kişi veya kuruluşlar yönetici veya yetkilileriyle yardım kabul eden dernek federasyon veya konfederasyon yöneticileri üç aydan altı aya kadar hapis ve bin liradan iki bin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar.
Eğer yardım alınmışsa mahkemece, yapılan yardımın aynen ilgili kuruluşa iadesine, dış ülkelerden yapılmış yardımların ise Hazineye irat kaydedilmesine karar verilir.
MADDE 73 - Genel kurul veya diğer dernek organlarınca yapılan seçimler, oylamalar ile oyların sayım ve dökümüne hile karıştıran veya tahrif edenler hakkında 6 aydan 3 yıla kadar hapis ve 3000 liradan 10000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Derneğe ait defter veya kayıtları tutmıyan yahut kontrola gelen memurlara bunları göstermiyen kimseler hakkında üç aya kadar hapis ve 500 liradan 1000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Her ne suretle olura olsun, kendisine tevdi olunan derneğe ait para veya para hükmündeki evrak, senet veya sair malları kendisinin veya başkasının menfaatine olarak sarf ya istihlak veya rehneden veya satan, saklayan, imha eden, inkar eden veya tahrif veya tağyir eden yönetim kurulu başkan veya üyeleri veya denetçiler ile derneğin sair hizmetleri, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde altı aydan iki yıla kadar hapis ve bin liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasına mahkum olurlar. Yukarıda yazılı suçlardan dolayı kovuşturma yapılması şikayete bağlı değildir.
MADDE 74 - Başkaca bir hüküm bulunmıyan hallerde bu kanunun amir hükümlerini yerine getirmeyen dernek yöneticileri veya dernek üyeleri ile sair kimseler hakkında ayrıca bir ceza tayin edilmemişse bir aydan altı aya kadar hapis cezasına hükmolunur.
BÖLÜM XI: SON HÜKÜMLER
GEÇİCİ MADDE 1 - Bu kanunun yayımı tarihinde mevcut olan dernekler, federasyon, birlik ve konfederasyonlar en çok altı ay içinde durumlarını bu kanun hükümlerine uydurmaya ve yeniden düzenlenecek dernek tüzüklerinden dört nüshasını, merkezlerinin bulunduğu yerin en büyük mülkiye amirine vermeye mecburdurlar.
Bu mecburiyeti süresi içinde yerine getirmiyen dernekler infisah etmiş sayılır.
GEÇİCİ MADDE 2 - Kanununu 61 inci maddesinde söz konusu edilen yönetmelik, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde hazırlanır ve dernekler büroları faaliyete geçer.
GEÇİCİ MADDE 3 - Bu kanunun 4 üncü maddesinin son fıkrasında anılan üniversite,
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 24 / 25 fakülte, akademi ve bunlara bağlı enstitüler ve yüksek okullar ile sair her türlü resmi ve özel eğitim ve öğrenim müesseselerinde kurulu ve halen faaliyet gösteren dernek, federasyon ve öğrenci birlikleri bu kanunun yayınlandığı tarihte infisah etmiş sayılırlar.
Mameleklerinin tasfiyesi, tüzüklerindeki hükümlere tabidir.
Cemiyetler Kanununa Yapılan Atıflar
MADDE 75 - Diğer kanunlarda, 3512 sayılı Cemiyetler Kanunu ile ek ve tadillerine yapılmış olan atıflar işbu Dernekler Kanununa, keza diğer kanunlarda 3512 sayılı Cemiyetler Kanunu ile ek ve tadillerine madde numarası gösterilmek suretiyle yapılan atıflar bu kanunun aynı konuları düzenliyen madde veya maddelerine yapılmış sayılır.
Mesleki kuruluşlar, özel kanunlarında hüküm bulunmıyan hallerde bu kanunun 35, 36, 37, 39, 42 nci maddelerine ve bunlarla ilgili müeyyidelere tabidirler.
Kaldırılan Kanunlar
MADDE 76 - 3512 sayılı Cemiyetler Kanunu ile, bu kanunun bütün ek ve tadilleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük Tarihi
MADDE 77 - Bu kanun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 78 - Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 25 / 25