cemiyetler-kanunu-(mulga-kanun-no-1630-76)
cemiyetler-kanunu-(mulga-kanun-no-1630-76)
Cemiyetler Kanunu (MÜLGA KANUN NO: 1630/76)
Kanun No:3512 Kabul Tarihi:28.06.1938 R.G. Tarihi:14.07.1938 R.G. No:3959
Cemiyetler Kanunu (MÜLGA KANUN NO: 1630/76)
Kabul Tarihi: 28.06.1938 RGT: 14.07.1938 RG NO: 3959
BİRİNCİ FASIL: Umumi Hükümler
MADDE 1 - Kazanç paylaşmaktan başka bir maksadla, ikiden ziyade şahsın bilgilerini ve faaliyetlerini devamlı bir şekilde birleştirmek suretiyle vücuda gelen cemiyetler bu kanun hükümlerine tabidir.
Cemiyetler, teşekkül ettikten sonra hükmi şahsiyet sahibi olurlar.
MADDE 2 - Her cemiyetin bir ana nizamnamesi vardır. Bu nizamnamenin aşağıdaki hususları ihtiva etmesi şarttır:
I - Cemiyetin adı ve merkezi,
II - Cemiyetin mevzuu ve gayesi,
III - Müesis azaların öz ve soy adları, meslek veya sanatları, ikametgahları ve tabiiyetleri,
IV - Cemiyete girmek ve cemiyetten çıkmak için konan şartlar,
V - Cemiyet şubelerinin nasıl tesis, idare ve temsil edileceği ve salahiyetlerinin derecesi,
VI - Cemiyet umumi heyetinin ne yolda kurulacağı ve şubelerinin ve azalarının nasıl tahsil edileceği,
VII - Umumi heyetin vazifeleri, salahiyetleri, davet tarzı ve alınan kararların cemiyet azalarına ve başkalarına ne suretle bildirileceği,
VIII - İdare heyetinin ne suretle seçileceği, salahiyeti ve aza adedi,
IX - Yılda 120 lirayı geçmemek üzere cemiyet azalarının verecekleri aidat mikdarı,
X - Hesapların ne suretle teftiş ve murakabe edileceği,
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 1 / 8 XI - Ana nizamnamenin ne yolda değiştirileceği,
XII - Cemiyetin feshi halinde mallarının tasfiye şekli.
MADDE 3 - Cemiyetlere aza olacakların medeni haklara sahib ve on sekiz yaşını bitirmiş bulunmaları lazımdır. Ancak siyasi cemiyetlere aza olabilmek için mebus seçmek hakkını haiz olmaları şarttır.
MADDE 4 - Cemiyetler mahallin en büyük mülkiye amir:ine ana nizamnamesinden iki nüshası ilişik olarak verilecek bir beyanname ile teşekkül etmiş olur.
Siyasi cemiyetlerle birden ziyade vilayetlerde faaliyet gösterecek cemiyetlerin ana nizamnameleri ve beyannameleri Dahiliye Vekaletine verilir.
Bir cemiyetin faaliyete geçebilmesi için ana nizamnamesinin verildiği mülkiye makamlarınca tescil olunduğuna dair bir vesika alınması şarttır.
MADDE 5 - Vesika istihsal eden cemiyet bir ay içinde:
a) Adını, merkezini, ikametgahını ve ana nizamnamesini,
b) İdare heyeti azalarının öz ve soy adlarını, meslek ve sanatlarını ve ikametgahlarını;
İki gazete ile ilan ettirmeğe mecburdurlar.
MADDE 6 - Cemiyetler aşağıda yazılı defterleri tutarlar:
a) Aza defteri: Cemiyete girenlerin hüviyetleri, cemiyete girim tarihleri, aylık veya yıllık para taahhütleri bu deftere yazılır.
b) Karar defteri: İdare heyetinin kararları tarih ve numara sırasiyle bu deftere yazılır ve kararların altı azaların imzalariyle tasdik olunur.
c) Gelen ve giden evrak defterleri: Gelen ve gönderilen evrak tarih ve numara sırasiyle bu defterlere kayid ve gelen evrakın asılları ve gönderilen evrakın müsveddeleri bu tarih ve numaralar altında dosyalarını da hıfzolunur.
d) Varidat ve sarfiyat defterleri: Cemiyet namına alınan bütün paraların alındıkları ve sarfolunan paraların da verildikleri yerler sarih olarak bu defterlerde gösterilir.
Cemiyetler, varidatını dip koçanlı ve müselsel numaralı makbuz mukabilinde alırlar ve masraflarını müsbit evrak mukabilinde yaparlar ve makbuz dip koçanlarını ve müsbit evrakı saklarlar.
e) Bilanço ve hesabı kat'i,
MADDE 7 - Cemiyetler Dahiliye Vekaletinin müsadesiyle birlikler meydana getirebilirler. Bu, birlikler ayrı bir cemiyet mahiyetinde olup kuruluş şartları Dahiliye Vekaletinin müsaade emirnamesinde tesbit ve ana nizamnamelerinde tasrih ve tafsil olunur.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 2 / 8 MADDE 8 - Memleket dışında Türk yurddaşları tarafından tesis edilecek cemiyetlerin ana nizamnamelerinin tasdikli iki nüshasını bir idare heyetiyle cemiyet aza ve mümessillerinin hüviyetlerini gösterir bir listenin cemiyetin bulunduğu yerdeki ve yoksa en yakındaki Türkiye konsolosluklarına verilmesi mecburidir.
Bu cemiyetler, idare heyetinde vuku bulacak değişiklikleri ve yeni girecek azanın da hüviyetlerini konsolosluklara bildirirler.
İKİNCİ FASIL: Memur Hükümler
MADDE 9 - Mevzu ve gayeleri aşağıda yazılı hususlara aid olan cemiyetlerin teşkili yasaktır:
a) Devletin mülki bütünlüğünü bozmağa çalışan,
b) Teşkilatı esasiye kanununun 2 nci maddesinde yazılı Devlet rejimine aykırı maksad ve gaye güden,
c) Emniyet ve asayişe ve umumi adab ve ahlaka ve gayesi kanunlara uymayan,
d) Siyasal ve ulusal birliği bozan,
e) Din, mezhep ve tarikat esaslarına dayanan,
f ) Yerlilik ve yabancılık gibi yurddalar arasında ayrılık uyandıran,
g) Her ne şekil ve ne nam altında olursa olsun mıntakavi maksad güden veya unvan taşıyan,
h) Aile, cemaat, ırk, cins ve sınıf esasına veya adına dayanan,
i) Gizli tutulan gayesini saklayan.
MADDE 10 - Merkezi yurd dışında olan bir cemiyetin Türkiye de şubesi açılamaz. Arsıulusal maksadlarla cemiyet kurulamaz.
Ancak milletler arasında beraberlik yapmakta fayda mülahaza edilen cemiyetlerin Türkiye'de kurulmasına veya kurulu olanların yurd içinde şube açmalarına İcra Vekilleri Heyeti karariyle izin verilebilir.
Bu cemiyetler ve şubeler lüzumunda İcra Vekilleri Heyeti karariyle fesih ve tasfiye edilir.
MADDE 11 - Cemiyetler, askerliğe hazırlayıcı talim ve terbiye işleriyle meşgul olmazlar. Ancak İcra Vekilleri Heyeti bu ilerden bir kısmı ile meşgul olabilmek salahiyetini münasip gördüğü cemiyetlere verebilir.
MADDE 12 - Devlet, hususi idareler ve belediyelerle Devlete bağlı kurumlardan hizmet karşılığı maaş veya ücret alanlar bulundukları işin sıfat ve mahiyeti ile cemiyet kuramazlar.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 3 / 8 MADDE 13 - Talebe cemiyetleri her ne şekilde olursa olsun siyasetle iştigal edemezler. Bu cemiyetler bulundukları mekteb ve müesseselerin idarelerine karşı bir harekette bulunamazlar.
MADDE 14 - Türklerin bu kanuna göre teşkili memnu olan cemiyetleri Türkiye dışında kurmaları ve kurulmuş olan bu kabı cemiyetlere girmeleri memnundur.
MADDE 15 - Siyasi partilerden başka cemiyetler birden fazla mevzu ile uğraşamazlar.
MADDE 16 - Bir cemiyet (Cumhuriyet) ve (Milli) unvanlarını İcra Vekilleri Heyeti karariyle kullanabilir.
MADDE 17 - Cemiyetler ikametgahlariyle gayeleri için zaruri olanlarından başka gayrimenkullere tasarruf edemezler. Cemiyetler bağışlama ve vasiyet suretiyle uhdelerine intikal eden gayrimenkulü Hükumetin tayin edeceği müddet içinde paraya çevirmeğe mecburdur.
İcra Vekilleri Heyeti karariyle bazı cemiyetlere ihtiyaçlarından fazla gayrimenkullere tasarruf etmek salahiyeti verilebilir.
ÜÇÜNCÜ FASIL: Umumi Heyetler Ve İdare Heyetleri
MADDE 18 - Aşağıda yazılı hallerde umumi heyet içtimaa davet edilir:
a) Ana nizamnamesinde yazılı sebeplerle,
b) Cemiyet azasının en az beşte birinin talebiyle.
MADDE 19 - Umumi heyet içtimaına nizamnamesine göre bulunması lazım gelen azalar çağrılır ve en az üç gün önceden içtimaın günü, yeri, ruznamesi en az iki gazete ile ilan olunur ve Hükümete bildirilir.
MADDE 20 - Umumi heyetin içtimai, ilan olunan ve Hükümete bildirilen gün ve saatte ve muayyen yerde yapılır.
İçtima geri bırakıldığı takdirde en az üç gün evvel aza yeniden çağrılır ve geri bırakılma sebepleriyle yeni içtimaın tarihi ve yeri ruzname ile beraber iki gazete ile ilan olunur ve Hükümete bildirilir.
Umumi heyet içtimaının birden ziyade geri bırakılması caiz değildir.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 4 / 8 MADDE 21 - Umumi heyette yalnız ruznameye konan maddeler müzakere olunur. Ancak mevcud azanın en az yirmide biri tarafından müzakeresi istenen maddelerin ruznameye konması mecburdir. Kararlar mevcud azanın ekseriyetiyle verilir. Her azanın yalnız bir reyi vardır.
MADDE 22 - Aşağıda yazılı hususlara umumi heyet tarafından karar verilir:
a) Ana nizamnamenin tadili,
b) Hesapların tetkiki,
c) Bütçenin tasdiki,
d) Cemiyetin feshi.
MADDE 23 - Umumi heyet içtimai reis veya varsa vekili, yoksa idare heyeti reisi tarafından açılarak içtima nisabı anlaşılmak üzere yoklama yapıldıktan sonra aza arasından bir reis ile reis vekili ve lüzumü kadar katib seçilir.
İçtima bu suretle seçilen reis veya reis vekili tarafından idare olunur. Zabıt ve yazı işlerini de katibler idare eder.
MADDE 24 - Umumi heyetin müzakere zabıtları reis ve reis vekilleri ve katibler tarafından imzalanarak saklanır.
Umumi heyet kararları da ayrıca karar halinde yazılarak aynı suretle imza edilip saklanır.
MADDE 25 - Umumi heyet içtimaında idare heyetine seçilecek azanın hüviyetleriyle ana nizamnamede yapılacak değişikliklerin bir hafta içinde o yerin en büyük mülkiye amirine bildirilmesi mecburidir.
MADDE 26 - Cemiyetlerin merkez idare heyetleri üç zattan az olamaz. Bu heyetler resmi ve hususi işlerde cemiyeti temsil eder. İdare heyeti kendi azasından bir veya bir kaçına temsil salahiyeti verebilir.
İdare heyeti her yıl o yıl içindeki muameleleri, hesabları ve gelecek yıla ait bütçeyi umumi heyetin tasdikına arzetmeğe mecburdur.
Ancak ana, nizamnamesine göre umumi heyeti bir kaç yılda bir toplanan cemiyetlerde idare heyetleri, yukarı fıkrada yazılı mecburiyeti geçen ve gelecek içtima devresine ait olmak üzere ifa ederler.
MADDE 27 - Bir cemiyetin kendi kendine feshine karar verebilmesi için ana nizamnamesine göre toplanacak olan Umum heyet azalarının en az üçte ikisinin huzuru şarttır.
Bu suretle ekseriyet hasıl olmadığı takdirde ikinci defa içtima için yirminci maddeye göre
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 5 / 8 aza davet edilir. Bu davet üzerine toplanacak azanın sayısı ne olursa olsun feshi keyfiyetinin müzakeresi caizdir.
Ancak bu suretle yapılan içtima ve müzakere sonunda fesih hakkında verilecek kararın da mevcud azanın üçte iki rey ile ittihaz olunması şarttır.
Cemiyetin feshi hakkında müzakere ve karar vermek üzere toplanacak umumi heyetlerde 31 nci maddede yazılı Hükümet Komiserinin hazır bulunması şarttır. Fesih hakkında, umumi heyetçe verilecek kararların mahallin en büyük mülkiye amiri veya dördüncü maddede yazılan cemiyetlerde Dahiliye Vekaleti tarafından tasdik olunması lazımdır.
Fesih kararı yukarıki fıkrada, yazılı makamlarca, tasdik edilmeyen cemiyetlerin idaresi bu kanuna göre yeni bir idare heyeti kuruluncaya kadar Hükümet Komiserinin nezareti altında bulundurulur.
DÖRDÜNCÜ FASIL: Teftiş Ve Murakabe
MADDE 28 - Cemiyetlerin muameleleri, defterleri ve hesapları mahalli Hükümet tarafından her zaman teftiş ve tedkik edilebilir.
MADDE 29 - Zabıta, cemiyetlerin merkez ve müesseselerine mahallin en büyük mülkiye amirinden verilen ve istenildiği zaman ibraza mecbur olduğu yazılı emri hamil olarak her saman girmeğe salahiyetlidir.
MADDE 30 - Mevzuları itibariyle hususi murakabeye tabi tutulmuş olan cemiyetler üzerinde aid olduğu makamların murakabesine müteallik hükümler bakidir.
MADDE 31 - Cemiyetlerin umumi içtimalarında mahalli Hükümet lüzum görürse bir Hükümet komiseri bulundurur.
MADDE 32 - Fesih kararlarının tatbikatı Hükümet komiserinin kontrolü altında yapılır.
BEŞİNCİ FASIL: Ceza Hükümleri
MADDE 33 - Dördüncü ve beşinci maddeler hükümlerini yerine getirmeyen cemiyetler mahallin en büyük mülkiye amirinin emriyle faaliyetten men olunur ve mevcut malları muhafaza altına alır.
Bu suretle faaliyette bulunanlar hakkında hareketleri daha: ağır cezayı müstelzim bir suç olmadığı takdirde Türk ceza kanununun 526 inci maddesi hükmü tatbik edilmek üzere kanuni takib yapılır.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 6 / 8 MADDE 34 - Ana nizamnamesindeki mevzu ve Gayesi haricinde işlerle meşgul olan cemiyetlerin tescil vesikalara bu vesikaları veren makamlarca geri alınarak faaliyetten menolunur. ve mevcut malları muhafaza altına alınır ve alakalılar hakkında yukarıki madde hükümleri dairesinde kanuni takip yapılır.
MADDE 35 - 9, 10, 11, 12, 13, 14, 23 ve 25 inci maddeler hükümlerine aykırı harekette bulunanlar Türk Ceza Kanununa, göre bu fiilleri ayrıca bir suç teşkil etmediği takdirde bir seneye kadar hafif hapis veya 10 liradan 200 liraya kadar hafif para cezasiyle cezalandırılır.
MADDE 36 - Cemiyetlerin merkezlerinde ve müesseselerinde her nevi silah bulundurmak memnudur. Ancak avcılık ve spor cemiyetlerinde meşguliyetlerinin icabettirdiği silahları cemiyetin faaliyetine vesika veren, makam ve 11 inci maddede yazılı cemiyetlerde talim ve terbiye için lüzumu olan silahlara İcra Vekilleri Heyeti izin verebilir. İzin kağıdında bulundurulacak silahların cinsi, nevi ve miktarı açıkça yazılır.
Cemiyet ve merkez müesseselerinde izin almadan silah bulunduranlar Türk Ceza Kanununun 264 üncü maddesinde yazılı silahlardan ise altı aydan üç seneye kadar ve bunlardan başka silahlardan ise bir haftadan altı ay, kadar hapis cezasiyle cezalandırılır.
ALTINCI FASIL: Müteferrik Hükümler
MADDE 37 - Bir cemiyetin umumi menfaatlere hadim cemiyetlerden sayılması, Devlet Şurası karariyle İcra Vekilleri Heyetince tasdik olunmasına bağlıdır.
MADDE 38 - Türkiye Kızılay Cemiyeti, arsıulusal mukavelelerle taayyün etmiş bulunan mahiyet ve vaziyet dairesinde tanzim edilen ve İcra Vekilleri Heyetince tasdik edilmiş bulunan ana nizamnamesine ve hususi kanunların verdiği vazife ve salahiyetlere göre idare edilir.
Türk Hava ve Türk Çocuk Esirgeme Kurumları, İcra Vekilleri Heyetince tasdikli ana nizamnamelerine ve kanunların kendilerine verdiği vazife ve salahiyetlerle idare olunur.
MADDE 39 - Bu kanunun neşri tarihinde mevcut bulunan hayri, dini, içtimai, sıhhi, tedrisi ve terbiyevi, kültürel ve kültürel Türk müesseseleri bu kanun hükümleri dairesinde teşkil edilecek cemiyetler tarafından idare olunur.
Bu suretle teşekkül etmiş cemiyetler tarafından idare edilen müesseselere Devletçe icabı halinde yardımda bulunulur.
MADDE 40 - 3 Ağustos 1325 tarihli Cemiyetler Kanunu ile 15 Teşrinievvel 1339 ve 20 Kanunuevvel 1339 tarih ve 353 ve 387 sayılı kanunlar ve bu kanuna aykırı bütün hükümler ve teamüller kaldırılmıştım.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 7 / 8 MUVAKKAT MADDE - a) Bu kanunun neşri tarihinde müesses cemiyetler ve müesseseler en çok bir sene içinde kendi teşekküllerini bu kanun hükümlerine uydurmağa mecburdurlar.
b) Bu kanunun neşri tarihinde mevcut ve müesses cemiyetlerin tasarrufları altında bulunan gayrimenkuller üzerinde her türlü tasarruf hak ve salahiyetleri baki olup 17 inci madde hükmü dışında tutulur.
MADDE 41 - Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.
MADDE 42 - Bu kanunun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 8 / 8