subehukuki
T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.00-045-4169 20/03/2012 Konu : Demek Genel Merkez Yönetim Kurulunun Şubeler Üzerindeki Yetkisi
BAKANLIK MAKAMINA
İlgi: Dernekler Dairesi Başkanlığı'nın 19.12.2011 tarih ve B.05.0.DDB.0.01.00-477.01.02-4222 sayılı yazısı.
GÖRÜŞ İSTENİLEN KONU :Dernekler Dairesi Başkanlığının İlgi yazısıyla; Asfa Mezunlar Mensuplar ve Gençlik Derneği Tüzüğünde, Dernek Genel Merkez Yönetim Kurulunun şubelerin almış oldukları kararları Dernek Tüzüğüne ve Yönetmeliğine aykırı görmesi halinde ilgili şubeden bu kararları yeniden ele almasını ve değiştirmesini isteyebileceği, gerekirse onlar adına kararlar alabileceği; şubelerin yönetim ve denetim kurullarını görevden alabileceği ve yeniden seçime gidebileceği düzenlemesinin yer aldığı belirtilerek, Dernekler Kanununun 2 nci, 4 üncü, Türk Medeni Kanununun ise 80 inci, 94 üncü ve 95 inci maddelerinde yer alan hükümler dikkate alındığında derneklerin genel merkez yönetim kurullarının şubeler üzerindeki yetkisi konusunun değerlendirilmesi ve Hukuk Müşavirtiğimizin 20.11.1987 tarih ve 2435 sayılı görüşünün tekrar gözden geçirilmesi istenilmektedir.
İLGİLİ BİRİMİN GÖRÜŞÜ :Dernekler Dairesi Başkanlığı konuya ilişkin olarak;
“... şubelerin yönetim ve denetim kurullarının genel merkez yönetim kurulu tarafından görevden alınamayacağı, yerlerine yenilerinin atanamayacağı ve şubeler tarafından alınan kararların genel merkez yönetim kurulu tarafından değiştirilmesinin uygun olmayacağı değerlendirilmektedir...”,
Şeklinde görüş bildirmiştir.
HUKUK MÜŞAVİRLİĞİNİN GÖRÜŞÜ :Bilindiği üzere konuya ilişkin mevzuatta;
5253 sayılı Dernekler Kanununun “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasında; —
(W)Şube: Dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı Not: Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-İMZA ile imzalanmıştır.
a İnönü Bulvar No:4 Bakanlıklar 06644 Ayrıntılı bilgi için irtibat V YURTSEVEN Telefor: (312424 05 80 Faks: (312)424 05 85
e-posta: hukukiDicisleri gov.ir Elektronik Ağ: wwwicisleri.govir TC. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.00-045-4169 20/03/2012 Konu : Dernek Genel Merkez Yönetim Kurulunun Şubeler Üzerindeki Yetkisi
olarak açılan, tüzel kişiliği olmayan ve bünyesinde organları bulunan alt birimi,
İfade eder.”,
Aynı Kanunun “ Dernek tüzüğü ” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Bu tüzükte aşağıda gösterilen hususların belirtilmesi zorunludur:
g) Derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl temsil edileceği.
472) sayılı Türk Medeni Kanununun58 inci maddesinde; “Her derneğin bir tüzüğü bulunur.
Dernek tüzüğünde derneğin adı, amacı, (...)gelir kaynakları, üyelik koşulları, organları ve örgütü ile geçici yönetim kurulunun gösterilmesi zorunludur.
Dernek tüzüğü, kanunun emredici hükümlerine aykırı olamaz.
Dernek tüzüğünde düzenlenmemiş konularda kanun hükümleri uygulanır. ”,
72 nci maddesinde; “Derneğin zorunlu organları, genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur. Dernekler zorunlu organları dışında başka organlar da oluşturabilirler.
Ancak, bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları devredilemez. ”,
73 üncü maddesinde;“Genel kurul, derneğin en yetkili karar organı olup; derneğe kayıtlı üyelerden oluşur. ”,
80 inci maddesinde; * Genel kurul, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı verir; dernek organlarını seçer ve derneğin diğer bir organına verilmemiş olan işleri görür.
Genel kurul, derneğin diğer organlarını denetler ve onları haklı sebeplerle her zaman görevden alabilir. ”,
94 üncü maddesinde; “Dernekler, gerekli görülen yerlerde genel kurul kararıyla şube açabilirler. Bu amaçla dernek yönetim kurulunca yetki verilen en az üç kişilik kurucular kurulu, şube açılacak yerin en büyük mülki amirine şube kuruluş
Not: Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-İMZA ile imzalanmıştır.
İnönü Bulvan No:4 Bakanlıklar 06644 — Ayrıntılı bilgi için irtibat V. /YURTSEVEN Telefon: (312424 05 80 Faks: (3123424 05 85 e-posta; hukuk(Bicisleri. gov.tr Elektronik Ağ: www icisleri gov.tr T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.00-045-4169 , 20/03/2012 Konu : Dernek Genel Merkez Yönetim Kurulunun Şubeler Üzerindeki Yetkisi
bildirimini ve gerekli belgeleri verir.
ar
95 inci maddesinde; “Her şubede genel kurul ve yönetim kurulu ile denetim kurulu veya denetçi bulunması zorunludur.
Bu organların görev ve yetkileri ile şubelere ilişkin diğer hususlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır.”
Hükümleri bulunmaktadır.
Hukuk Müşavirliğimizin 26.11.1987 tarih ve 2435 sayılı “Şube Yönetim ve Denetim Kurullarının Görevden Alınıp Alınamayacağı” konulu görüşünde, *
Dernek deyince akla, enaz 7 gerçek kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmeleri suretiyle oluşturdukları, kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir gayeyi gerçekleştirmek üzere kurulan hükmü şahsiyeti haiz kuruluşlar gelir. Her derneğin bir tüzüğü bulunur ve bu tüzükte, derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl temsil edileceği hususlarının belirtilmesi zorunludur. Denek Yönetim Kurulunca, şube açılması için yetki verilen en az üç kişinin, şubenin açılacağı yerin en büyük mülki amirliğine müracaatı gerekir. Şube organlarının görev ve yetkileri, dernek organlarınınki gibi kanunla belirtilmemiş, bu hususu derneklerin iç meseleleri gören kanun koyucu, bunların derneğin tüzüğünde gösterilmesini öngörmüştür. Ayrıca şube genel kurulları olağan toplantılarını, merkez genel kurulu toplantısından en oz 15 gün önce yapmak zorundadırlar.
Geçmiş dönemlerde şubelerle genel merkezlerin birbirlerine muhalif kaldıkları, şubelerde alınan kararların genel merkezce tanınmadığı, bu nedenlerle pek çok hadisenin adliyeye intikal ettiği de vakidir.
Bütün bu durumlar muvacehesinde;
Dernek genel merkezi gibi müstakil, ayrı bir tüzükleri olmayan, hükmü şahsiyetten yoksun bulunan ve genel merkez yönetim kurulunca yetki verilen kişilerce açılan şubelerin, genel merkeze tabi olacağı izahtan varestedir.
Binaenaleyh;
Şube yönetim ve denetim kurullarının, dernek genel merkezi yönetim kurulu kararıyla görevden alınabilecekleri,
.. ”, şeklinde görüş bildirilmiştir.
Not: Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-İMZA ile imzalanmıştır.
İnönü Bulvarı No:4 Bakanlıklar 06644 — Ayrıntılı bilgi için irtibat V. YURTSEVEN Telefon: (312)424 05 80 Faks: (312)424 05 85 e-posta: hukuk(Gicisleri gov.tr Elektronik Ağ: www.icisleri.gov.tr T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.00-045-4169 20/03/2012 Konu : Dernek Genel Merkez Yönetim Kurulunun Şubeler Üzerindeki Yetkisi
Dosyanın tetkikinden; İstanbul Valiliğinin, İstanbul'da kurulan Asfa Mezunlar Mensuplar ve Gençlik Derneği Tüzüğünde yer alan “... Merkez Yönetim Kurulu, Şube Genel Kurulu ile Şube Yönetim Kurulunun; mevzuata, derneğin tüzük ve yönetmelik hükümlerine aykırı bulduğu kararlarını gözden geçirip uygun kararlar alınmasını isteyebilir. Anılan Şube Kurullarının eski kararlarında direnmeleri durumunda kesin kararı almaya Merkez Yönetim Kurulu yetkilidir. Merkez Yönetim Kurulu kararı ile Şube Yönetim Kurulu feshedilebilir. Şube Yönetim Kurulu asıl ve yedek üyeleri ile Denetim Kurulu asıl ve yedek üyelerini görevden alabilir ve yerine seçim yapabilir. —. ” hükümleri ile ilgili olarak 06.12.2011 tarih ve 5666 sayılı yazıları ile Dernekler Dairesi Başkanlığından görüş istediği, Dernekler Dairesi Başkanlığının konuyu 19.12.2011 tarih ve 4222 sayılı yazı ile Hukuk Müşavirliğimize ilettiği ve aynı konuda daha önce verilmiş 26.11.1987 tarih ve 81-103/2435 sayılı görüşümüzün yeniden değerlendirilmesini istediği anlaşılmıştır.
Mevcut mevzuat çerçevesinde görüş istenilen konu irdelendiğinde;
Türk Medeni Kanunu ve Dernekler Kanununda; her derneğin kanunların emredici hükümlerine aykırı olmayan bir tüzüğünün bulunacağı, bu tüzük hükümlerinin dernekler için bağlayıcı olduğu, genel kurulun derneğin diğer organlarını denetleyebileceği ve onları haklı sebeplerle her zaman görevden alabileceği, derneklerde zorunlu organların dışında başka organların da oluşturulabileceği, ancak bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumluluklarının devredilemeyeceği, derneklerin genel kurul kararıyla şube açabilecekleri, şubelerin yetki ve sorumluluklarının dernek tüzüğünde belirleneceği, tüzüklerde düzenlenmemiş konularda ise kanun hükümlerinin uygulanacağı hususlarının düzenlendiği,
Derneklerin zorunlu organları olan genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu dışında şube ve temsilcilik gibi zorunlu olmayan başka organlar kurmaları halinde, bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumluluklarının devredilemeyeceği, genel kurulun derneğin diğer organlarını denetleyebileceği, onları haklı sebeplerle görevden alabileceği ve kararlarını değiştirebileceği, bu kapsamda oluşturulan şubelerin tüzel kişiliklerinin olmamasından dolayı derneği temsil edemeyecekleri ve genel kuruldan bağımsız karar alamayacakları,
Derneklerin en yetkili karar organının genel kurul olduğu, kanunla bizzat genel kurula verilen yetkilerin tüzükte yapılacak genel bir düzenleme ile başka organlara verilmesinin uygun olmayacağı, dernek organlarının hangi konularda diğer zorunlu organlara yetki devri yapabileceğinin tüzükte açıkça belirtilmesi gerektiği, bu durumun
Not: Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-İMZA ile imzalanmıştır.
İnönü Bulvarı No:4 Bakanlıklar 06644 Ayrıntılı bilgi için irtibat V. YURTSEVEN Telefon: (312)424 05 80 Faks: (312424 05 85 e-posta: hukuk(Bicisleri gov.tr Elektronik Ağ; www-cisleri govar w
TC. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.00-045-4169 20/03/2012 Konu : Demek Genel Merkez Yönetim Kurulunun Şubeler Üzerindeki Yetkisi
olumsuzlukların, belirsizliklerin giderilmesi ve yetki çatışmasının önlenmesi açısından önem arz ettiği, aksi halde organlar arasında uyuşmazlıklar çıkabileceği,
Bununla birlikte; kanunlarla dernek genel kurullarına verilen bu yetkilerin zorunlu organlar olan yönetim ve denetim kurullarına genel kurul kararıyla devredilmesinde hukuken herhangi bir sakınca olmadığı,
Bu durumda; mevzuatla dernek genel kurullarına verilen yetkilerin bizzat genel kurullar veya yetki devri yapılan zorunlu organlar tarafından kullanılabileceği dikkate alındığında, Asfa Mezunlar Mensuplar ve Gençlik Derneği Tüzüğünde yer alan ve genel kuruldan yetki almak şartıyla genel merkez yönetim kurulunun şubeler üzerindeki yetkilerini düzenleyen hükümlerde, genel kuruldan yetki alınması hususunun sonradan eklenerek de olsa Tüzükte yer alması nedeniyle hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, Tüzükte genel kurulun ve diğer organların yetkileri ile görevlerinin ve bu yetkilerin devredilmesi konusunun organlarla ilgili bölümlerde açıkça yeniden düzenlenmesine ihtiyaç bulunduğu,
Dolayısıyla; Kanunun amir hükümleri gereği demek şubelerinin açılmasında olduğu gibi şubenin kapatılmasının, diğer organların şubelerin yönetim ve denetim kurulları da dahil görevden alınmasının, yerlerine yeniden atama yapılmasının, kararlarının değiştirilmesinin veya yeniden seçime gidilmesinin ancak genel kurulun bizzat kararıyla veya genel kurulun genel merkez yönetim kuruluna yetki devriyle yapılabileceği, diğer bir ifadeyle; dernek genel kurulları tarafından yetki devri yapılmadan merkez yönetim kurullarınca tasarrufta bulunulmasının mevzuata aykırı olacağı, bu nedenle 26.11.1987 tarih ve 2435 sayılı ve “Şube Yönetim ve Denetim Kurullarının Görevden Alınıp Alınamayacağı” konulu görüşümüzün geçerliliğini kaybettiği,
Ayrıca; yukarıdaki belirtilen hususların, kuruluş aşamasında olan derneklerin tüzüklerinde mevzuata uygun şekilde yer almasının sağlanabilmesi amacıyla bir Bakanlık genelgesi ile duyurulmasının uygun olacağı,
Değerlendirilmektedir. Uygun görüldüğü takdirde “Şube Yönetim ve Denetim Kurullarının Görevden
Alınıp Alınamayacağı” konulu 26.11.1987 tarih ve 2435 sayılı görüşümüzün yürürlükten kaldırılmasını ve görüş yazımızın Dernekler Dairesi Başkanlığına havalesini arz ederim.
Not: Bu evrak 5070 Sayılı Kanın gereğince E-İMZA ile imzalanmıştır.
İnönü Bulvar No:4 Bakanlıklar 06644 © Aynatıl bilgi için itibatV. YURTSEVEN Telefon: (312)424 05 80 Faks: (312424 05 85 #-posta: hukukfğicisleri gov.ir Elekironik Ağ; www .icisleri govar LU
T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.00-045-4169 20/05/2012 Konu : Demek Genel Merkez Yönetim Kurulunun Şubeler Üzerindeki Yetkisi
Ahmet Hamdi NAYİR. 1. Hukuk Müşaviri
DERNEKLER DAİRESİ BAŞKANLIĞINA 20/03/2012
Murat KOCA Bakan a. Müsteşar Yardımcısı
Not: Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-İMZA ile imzalanmıştır.
İnönü Bulvarı No:4 Bakanlıklar 06644 Ayrıntılı bilgi için irtibat V YURTSEVEN - Telefon: (31224 05 80 Faks: (312)424 05 85 ©-posta; hukukfğicisleri.gov.ir Elekiranik Ağ; www icisleri gövâr