gercek-ve-tuzel-kisi-1
TE.
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği Sayı :B. 05.0.HUK.0.00.00.02-045.02.01/ (0234 2.8 1/08/2014 Konu : Derek Adları BAKANLIK MAKAMINA
İlgi (O: Dermekler Dairesi Başkanlığının 21/08/2014 tarih ve 51355057-045.02-2913 sayılı yazısı.
GÖRÜŞ İSTENİLEN KONU :Demekler (o Dairesi (o Başkanlığının 21/08/2014 tarih ve 2913 sayılı yazısıyla; Siyaset ve devlet adamları başta olmak üzere topluma mâl olmuş kişilerin isimlerinin dernek adlarında kullanılmak istenmesi halinde; Dernekler Yönetmeliğinde demek kuruluşu için sayılan belgelerden olmamasına rağmen ilgili kişinin veya kanuni terasilcisinin muvafakatinin olduğuna dair yazılı bir belge alınmadan demeğe tüzel kişilik kazandırılmasının telafisi olmayan zararlar doğurabileceği göz önüne alındığında, söz konuşu muvafakat belgesinin mülki amirliklerce demek kurucularından kuruluş işlemleri sırasında istenilmesinin uygun olup olmadığı hususunda Bakanlık görüşü sorulmaktadır.
İLGİLİ BİRİMİN GÖRÜŞÜ :Dernekler Dairesi Başkanlığı konuya ilişkin olarak;
“Dernekler Yönetmeliğinde dernek kuruluşu için sayılan belgelerden olmamasına rağmen ilgili kişinin veya kanuni temsilcisinin muvafakatinin olduğuna dair yazılı bir belge alınmadan derneğe tüzel kişilik kazandırılmasının telafisi olmayan zararlar doğurabileceği göz önüne alındığında, söz konusu muvafakat belgesinin mülki amirliklerce dernek kurucularından kuruluş işlemleri sırasında istenilmesinin ortaya çıkması muhtemel zarar ve istişmarların önlenmesi açısından uygun olacağı değerlendirilmekte... ”
Şeklinde görüş bildirmiştir.
HUKUK MÜŞAVİRLİĞİNİN GÖRÜŞÜ : Konu ile ilgili mevzuatta;
18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Kanunla kabul edilen Türkiye Cumhuriyeti Anayasasımn 12 nci maddesinde; “Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.
Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder.” ,
17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
” ,
İnönü Bulvarı No: 4 Bakanlıklar 06644 ANKARA © Ayrıntılı Bilgi İçin İrtibat: Dr.İ,.GÜNDÜZÖZ Huk. Müş. 1/4 Tel : (0312) 422 45 6... Faks: (0312)474 05 85 e-Posta:hukuk(Bicisleri.gov.tr Elektronik ağıwww.icisleri,gov,ir yel İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B. 05.0.HUK.0.00.00.02-045.02.01/ 492.34 28/08/2014 Konu : Dernek Adları
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 24 üncü maddesinde; “Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.
Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya : da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.”,
25 inci maddesinde; “Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir.
Davacı bunlarla birlikte, düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması isteminde de bulunahilir.
Davacının, maddi ve manevi tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesine ilişkin istemde bulunma hakkı saklıdır.
Manevi tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; miras bırakan tarafindan ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez.
Davacı, kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri
mahkemesinde dava açabilir.",
“Adın korunması” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Adının kullanılması çekişmeli olan kişi, hakkının tespitini dava edebilir.
Adı haksız olarak kullanılan kişi buna son verilmesini; haksız kullanan kusurlu ise ayrıca maddi zararının giderilmesini ve uğradığı haksızlığın nileliği gerektiriyorsa manevi tazminat ödenmesini isteyebilir. ”,
47 nci maddesinde; “Başlı başına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal toplulukları, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanırlar. i
Amacı hukuka veya ahlâka ayları olan kişi ve mal toplulukları tüzel kişilik kazanamaz. ” ,
56 ncı maddesinde, “Dernekler, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.
Hukuka veya ahlâka aykırı amaçlarla dernek kurulamaz.”
57 nci maddesinde; “Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir. Dernek kurucularının fiil ehliyetine sahip olması gerekir.”
İnönü Bulvarı No: 4 Bakanlıklar 06644 ANKARA (Ayrıntılı Bilgi İçin İrtibat Dr.İ. GÜNDÜZÖZ Huk. Müş. 2/4 Tal: (0312) 42245 6.., Fake: (0312)424 05 85 e-Posta'hukuk(Gicisleri gov.tr Elektronik ağıwww.icisleri, gov.tr 1G İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B. 05.0.HUK.0.00.00.02-045.02.01/402.3y 2.6 /08/2014 Konu : Demek Adları
59 uncu maddesinde; “Dernekler, kuruluş bildirimini, dernek tüzüğünü ve gerekli belgeleri yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülki amirine verdikleri anda tüzel kişilik kazanırlar.
Kuruluş bildiriminin içeriği ve gerekli belgelerin nelerden ibaret olduğu, yönetmelikte gösterilir. ",
31/03/2005 tarihli ve 25772 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dernekler Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde; “Dernek kurucuları tarafından imzalanmış kuruluş bildirimi ve aşağıda belirtilen ekleri, derneğin kurulacağı yerin mülki idare amirliğine verilir.
a) Kurucular tarafindan her sayfası imzalanmış iki adet dernek tüzüğü,
b) (Mülga:RG-30112/2009-27448)
o) Dernek kurucuları arasında tüzel kişiliklerin bulunması halinde; bu tüzel kişilerin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş belgesi ile tüzel kişiliklerin organları tarafından yetkilendirilen gerçek kişi de belirtilmek kaydıyla bu konuda alınmış kararın fotokopisi,
d) Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında kar amacı gütmeyen kuruluşlar bulunması halinde, (Değişik ibare:RG-30/10/2011-28100) bu tüzel kişilerin derneklere kurucu olabilmesine dair İçişleri Bakanlığınca izin verildiğini belirten dernek kurucuları tarafından imzalanmış yazılı beyan,
e) Kurucular arasında yabancı uyruklular varsa, bunların Türkiye'de yerleşme hakkına sahip olduklarını gösterir belgelerin fotokopileri,
İD Yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişi veya kişilerin adı, soyadı, yerleşim yerlerini ve imzalarını belirten liste.
Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer ilçelerdeki dernek kuruluş işlemlerinde istenen belgeler birer arttırılarak verilir.
Dernekler, kuruluş bildirimi ve eklerini mülki idare amirliğine vermek suretiyle tüzel | kişilik kazanırlar.
”
Hükümleri yer almaktadır.
Dosyasının tetkikinden;
Dernekler Dairesi Başkanlığı tarafından, siyaset ve devlet adamları başta olmak üzere topluma mâl olmuş kişilerin isimlerinin dernek adlarında kullanılmak istenmesi halinde; Dernekler Yönetmeliğinde dernek kuruluşu için sayılan belgelerden olmamasına rağmen ilgili kişinin veya kanuni temsilcisinin muvafakatinin olduğuna dair yazılı bir belge alınmadan derneğe tüzel kişilik kazandırılmasını telafisi olmayan zararlar doğurabileceği göz önüne alındığında,
İnönü Bulvarı No; 4 Bakanlıklar 06644 ANKARA (— Ayrıntılı Bilgi İçin İrtibat, Dr..GÜNDÜZÖZ Huk. Müş. 3/4 Tel: (0312) 422 45 6... Faks : (0312)424 05 R5 e-Posta; hukukdğicisleri.gov.tr Elektronik akwww.icizleri. gov.tr Te. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı :B. 05.0.HUK.0.00.00.02-045.02.01/ (023 28 /08/2014 Konu : Dernek Adları
söz konusu muvafakat belgesinin mülki amirliklerce demek kurucularından kuruluş işlemleri şıfasında istenilmesinin uygun olup olmadığı hususunda Bakanlık görüşü istendiği anlaşılmıştır.
Yukarıda sıralanan mevzuat hükümleri çerçevesinde görüş istenilen konu irdelendiğinde;
Türk Medeni Kanununun “Adın korunması” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Adının kullanılması çekişmeli olan kişi, hakkının tespitini dava edebilir.
Adı haksız olarak kullamlan kişi buna son verilmesini; haksız kullanan kusurlu ise ayrıca maddi zararının. giderilmesini ve uğradığı haksızlığın niteliği gerektiriyorsa manevi tazminat ödenmesini isteyebilir. ” Hükmü çerçevesinde Demekler Yönetmeliğinde dernek kuruluşu için sayılan belgelerden olmamasına rağmen ilgili kişinin veya kanuni temsilcisinin muvafakatinin olduğuna dair yazılı bir muvafakat belgesinin mülki amirliklerce dernek kurucularından kuruluş işlemleri sırasında istenmesinin uygun olacağı,
Değerlendirilmektedir.
Uygun görüldüğü takdirde görüş yazımızın Dernekler Dairesi Başkanlığına havalesini arz ederim.
#üsteşay Yardımcısı
İnönü Bulvarı No: 4 Bakanlıklar 06644 ANKARA o Ayrıntılı Bilgi İçin İrtibat; Dr. İ.GÜNDÜZÖZ Huk, Müş. 4/4 Tel: (0312) 42245 6... Faks : (0312)424 05 85 e-Posta;hukuk(gisisleri.gov.(r Elektronik ağıwww.icisleri gov.tt